Της εξωτερικής συνεργάτιδος, Νίκης Φραγκέλλη,

Σε σκηνοθεσία του Σάββα Στρούμπου η Ομάδα Σημείο Μηδέν, παρουσιάζει στο θέατρο Άττις – Νέος Χώρος, το δραματοποιημένο διήγημα Αναφορά σε μία Ακαδημία του Franz Kafka.

Παίζουνοι ηθοποιοί: Μπ. Αλεφάντης, Ε.Ασουάντ, Γ. Γιαραμαζίδης, Ε. Ιγγλίζ, Ρ. Μονάκη, Α. Μαρκά- Μπονισέλ, Ντ. Παπαγεωργίου.

Στο Αναφορά σε μία Ακαδημία ο Κάφκα τοποθετεί τον πίθηκο Rotpeter ως κεντρικό χαρακτήρα του μυθιστορήματός του και η ιστορία εκτυλίσσεται γύρω από τον βίαιο εξανθρωπισμό του. Ο Rotpeter πυροβολήθηκε από κυνηγούς της Εταιρείας Χάγκενμπεκ στη ζούγκλα της Χρυσής Ακτής, γεγονός που τον σημάδεψε για πάντα, καθώς απέκτησε μία χαρακτηριστική ουλή στο μάγουλο και προκάλεσε τον ευνουχισμό του. Το βαθύ τραύμα ψυχής, διέγραψε όλες τις αναμνήσεις της μέχρι τότε ζωής του. Στη συνέχεια βρέθηκε εγκλωβισμένος σε ένα ασφυκτικό κλουβί, μέσα στο πλοίο όπου τον μετέφεραν και το μόνο που θυμόταν ήταν οι προσπάθειες του να διαφύγει.

Εφόσον συνειδητοποίησε ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατον, άρχισε να αναζητά άλλους τρόπους διεξόδου. Εστίασε στις συμπεριφορές των ναυτών – σκλάβων και άρχισε σταδιακά να αντλεί χαρακτηριστικά τους. Εκείνοι καταπιεσμένοι και οι ίδιοι μετέφεραν τη βία που έχουν υποστεί στον αβοήθητο και ταλαιπωρημένο πίθηκο. Όταν το πλοίο αγκυροβόλησε στο Αμβούργο, δόθηκε στον Rotpeter η δυνατότητα να επιλέξει, πού θα συνέχιζε τη ζωή του, ανάμεσα σε έναν ζωολογικό κήπο ή στο βαριετέ (μουσικό θέατρο). Εκείνος δίχως σκέψη επέλεξε το βαριετέ, όπου ολοκλήρωσε την εκπαίδευσή του στην ανθρώπινη συμπεριφορά και διηγείται στις εμφανίσεις του την πορεία του προς τον εξανθρωπισμό.

Ο Σάββας Στρούμπος επιχειρεί να μας γυρίσει σε έναν άλλοτε πρωτόγονο εαυτό, όπου κυριαρχούν τα ζωώδη ένστικτα. Έναν εαυτό που έχουμε ξεχάσει, όπως και ο Rotpeter, στην καθημερινή μας πάλη για εξανθρωπισμό. Ωστόσο τα πρωτόγονα ένστικτα είναι πάντα εκεί και εμφανίζονται απροειδοποίητα από «τον κάτω κόσμο του σώματος. Εκεί είναι ο Διόνυσος. Περιμένει τη λύτρωσή του», όπως αναφέρει ο Σ. Στρούμπος στο σκηνοθετικό του σημείωμα. Και συνεχίζει: «Ο άνθρωπος που ήταν πίθηκος γίνεται ηθοποιός, για να μπορεί να εκφράζει το τραύμα του, να μην πάψει ποτέ να μιλάει γι’ αυτό. Η θεατρική και μουσικότροπη έκφραση του τραύματος αποτελεί μια πρόσκαιρη λύτρωση. Το χιούμορ του είναι πάντα πένθιμο και αυτοσαρκαστικό, γιατί γεννιέται από το τραύμα».

Πηγή εικόνας: athinorama.gr

Οι ηθοποιοί ενσαρκώνουν τον τραγικό ήρωα του Κάφκα και διηγούνται τον βίαιο εξανθρωπισμό τους, μέσω μίας περφόρμανς βαριετέ, έχοντας πάντοτε ως γνώμονα τη Διονυσιακή βακχεία. Η κινησιολογία τους περιλαμβάνει πόζες του βαριετέ θεάτρου, συνοδευόμενη από ένα έντονο παγωμένο χαμόγελο, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια η βιτρίνα που πασχίζει να διατηρήσει ο Rotpeter. Ωστόσο αυτή η βιτρίνα θρυμματίζεται ανά στιγμές μπροστά στα μάτια των θεατών, όπου το σώμα αυτονομείται από τον νου και αναζητά τη γείωση, το βαθύ κάθισμα, την πιθηκίσια συμπεριφορά. Παρόμοια λειτουργία έχει και η φωνή των ηθοποιών, που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην τέλεια άρθρωση και το ζωώδες μούγκρισμα.

Ο σκηνικός χώρος περιβάλλεται από μικρά τοτέμ υπενθυμίζοντας διαρκώς στον θεατή την επαφή του έργου με το πρωτόγονο και το τελετουργικό σε σκηνική εγκατάσταση του Σπ. Μπέτση.

Στα κοστούμια δεσπόζει το κόκκινο χρώμα, υποδηλώνοντας το τραύμα του άτυχου ζώου, αυτό που κουβαλά πάνω του κάθε στιγμή, σε επιμέλεια του Σ. Στρούμπου και της Ρ. Μονάκη.

Τέλος, ο φωτισμός του Κ. Μπεθάνη ακολουθεί τα βασικά χαρακτηριστικά του βαριετέ, δηλαδή ένα καπέλο φωτισμού σε όποιον ηθοποιό μιλάει, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί ένα ασφυκτικό κλίμα, που προκύπτει από την αντίθεση φωτός και σκοταδιού.