15/10/1966, Όουκλαντ, Καλιφόρνια:

Η αστυνομική βία κατά των εγχρώμων στις Ηνωμένες Πολιτείες πυροδοτεί την ίδρυση του «Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων». Πρόκειται για επαναστατικό κίνημα ιδρυθέν από τους Huey P. Newton και Bobby Seale.

Την περίοδο εκείνη, οι αφροαμερικανοί ζούσαν σε συνθήκες εξαθλίωσης ερχόμενοι αντιμέτωποι, όχι μόνο με τη μάστιγα του ρατσισμού, αλλά και με αντίξοες κοινωνικές συνθήκες, όπως η φτώχεια, η ανεργία, ο αποκλεισμός από την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες. Οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες καθιστούσαν το βιοτικό τους επίπεδο εξαιρετικά χαμηλό, ενώ η νομοθεσία Jim Crow – που ίσχυσε μέχρι το 1968 –  τους στερούσε ρητά το δικαίωμα ψήφου και νομιμοποιούσε την πολιτική φυλετικού διαχωρισμού σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η απονομή δικαιοσύνης ή η υγεία. Για παράδειγμα, στους εγχρώμους επιβάλλονταν ποινές δυσανάλογα μεγαλύτερες από τους λευκούς, αφροαμερικανοί ιατροί δεν γίνονταν δεκτοί σε εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές αποκλεισμού από την ίδια την παροχή υπηρεσιών υγείας σε ασθενείς.

Αυτό ήταν λοιπόν το πλαίσιο εντός του οποίου σχηματίστηκαν οι Πάνθηρες. Επηρεάστηκαν από τις ιδέες του μαρξισμού – λενινισμού και τον σοσιαλισμό. Το 1968 αριθμούσαν περίπου 2.000 μέλη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σταδιακά απέκτησαν υποστηρικτές σε Ιαπωνία, Κίνα, Κούβα, Γαλλία, Νότιο Αφρική και αλλού.

Οι Μαύροι Πάνθηρες εμφανίζονταν διατεθειμένοι να συνεργαστούν με αντιρατσιστές λευκούς. Μάχονταν υπέρ της προστασίας των εγχρώμων κατά της αστυνομικής βίας χρησιμοποιώντας ακόμη και όπλα. Ωστόσο, πέραν αυτού του πρωταρχικού αιτήματος, διέθεταν και μια ολιστική οπτική. Τα αιτήματά τους κατεγράφησαν επίσημα στον κατάλογο των «Δέκα σημείων» και περιελάμβαναν μέριμνα για την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, την παιδεία, την επαγγελματική αποκατάσταση και τη στέγαση. Μεταξύ άλλων εγκαθίδρυσαν δωρεάν κλινικές (πάνω από 12), υπηρεσία δωρεάν παροχής νομικών συμβουλών, ένα δημόσιο σχολείο στο Όουκλαντ, εβδομαδιαία μαθήματα πολιτικής παιδείας και πάνω από 35 προγράμματα επιβίωσης. Το μεγαλύτερο επίτευγμά τους θεωρείται το πρόγραμμα «Δωρεάν Πρωινό για τα παιδιά» (Ιανουάριος 1969). Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε ήδη εισαγάγει σε δοκιμαστικό στάδιο μία τέτοια πρωτοβουλία το 1966. Όμως μετά την εισήγηση του προγράμματος από τους Πάνθηρες, αναγκάστηκε να το καταστήσει μόνιμο το 1975 – με την πλειονότητα των πηγών να υποστηρίζουν τον φόβο διασάλευσης του κύρους της ως δικαιολογητική βάση της κίνησης αυτής.

Το κίνημα έγινε κυρίως γνωστό, όταν στις 2/5/1967, μετά από πορεία στο κέντρο του Σακραμέντο, μέλη του εισέβαλαν φέροντας όπλα στο Καπιτώλιο. Σκοπός των κινήσεων αυτών ήταν η διαμαρτυρία για την ψήφιση του νομοθετήματος που προτάθηκε από τον Mulford (Mulford Act), το οποίο απαγόρευε την ελεύθερη οπλοφορία. Οι Πάνθηρες υποστήριζαν ότι στο στόχαστρο αυτής της κίνησης ήταν στην πραγματικότητα οι αφροαμερικανοί, που έτσι δεν θα είχαν τη δυνατότητα να υπερασπιστούν ενόπλως τον εαυτό τους απέναντι στις ωμότητες της αστυνομίας.

Το FBI χαρακτήρισε την ομάδα ως «κομμουνιστική » και ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την εθνική ασφάλεια». Εισήγαγε έτσι το πρόγραμμα αντικατασκοπείας  COINTELPRO, μετερχόμενο ως εργαλεία από την παραπληροφόρηση και προπαγάνδα μέχρι και θανατηφόρα μέσα. Το Δεκέμβριο του 1969 η αστυνομία σε συνεργασία με το FBI σε επιχείρηση αιφνιδιασμού, σκότωσαν τα μέλη Fred Hampton (τοπικός αρχηγός του κινήματος) και Mark Clark, ενώ κοιμόντουσαν στο διαμέρισμά τους. Λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησαν πυροβολισμοί από την αστυνομία στα κεντρικά των πανθήρων. Αργότερα, ο διευθυντής του FBI απολογούμενος για τα μέτρα που λήφθηκαν τα χαρακτήρισε ως «εσφαλμένη χρήση εξουσίας». Οι Μαύροι Πάνθηρες διαλύθηκαν επίσημα το 1982.

Ομολογουμένως, το κίνημα των Μαύρων Πανθήρων αποτέλεσε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα μορφώματα της εποχής του: οι Πάνθηρες χαρακτηρίστηκαν από «πρωτοπόροι επαναστάτες» μέχρι και «εγκληματική οργάνωση».

Πηγή: nytimes

Ωστόσο, αν πρέπει να δούμε πέρα από την απλή παράθεση των γεγονότων, όπως έγινε παραπάνω, και απαλλαγμένοι από κάθε κομματική καλύπτρα, παρατηρούμε με έκπληξη πως μετά την έκρηξη που πυροδότησε η δολοφονία του George Floyd, ίσως, δυστυχώς, τελικά να μην έχουν αλλάξει και πολλά για τους εγχρώμους της άλλης πλευράς του Ατλαντικού. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως θα πρέπει να αφεθούν τα περιθώρια κομματικής εργαλειοποίησης αυτής της αστυνομικής βίας από ρητορικές παρορμητισμού, ούτε  να οδηγηθούμε στο άλλο άκρο με την αστυνομία να εμποδίζεται από την τέλεση του έργου της. Σημαίνει όμως, πως το ότι έτυχε να φέρεις όπλο ή εξουσία, δεν σου δίνει το δικαίωμα να φέρεσαι σαν Θεός.

Και αυτό δεν είναι ζήτημα ηθικής. Η ηθική είναι έννοια ασαφής, υποκειμενική και ενίοτε υποκριτική. Είναι θέμα σεβασμού της ουσίας της ανθρώπινης ύπαρξης και απόδειξη της αξίας της να ζει σε οργανωμένες κοινωνίες. Είναι ζήτημα σεβασμού προς τον ίδιο μας τον εαυτό, αν όχι παρακαταθήκη μας στις επόμενες γενιές: Η βία γεννά μόνο βία. Δεν ωφελεί κανέναν να υποταχθούμε στις παράλογες επιταγές της.

Πηγή αρχικής εικόνας: nytarchives